Kilkanaście dni temu został złożony do Komendy Hufca ZHP Lębork wniosek adresowany do Ministerstwa Obrony Narodowej o nadanie 7 HDCzB medalu „Za zasługi dla obronności kraju”. Do wniosku zostały dołączone dwa załączniki zdjęciowe.
Uzasadnienie wniosku o nadanie Medalu „Za zasługi dla obronności kraju”
7 Harcerska Drużyna Czerwonych Beretów im. gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego z Hufca ZHP Lębork od ponad czterdziestu lat prowadzi systematyczną działalność wychowawczą, patriotyczną i proobronną. Jako drużyna o specjalności techniczno-obronnej przygotowuje młodzież do odpowiedzialnego działania, rozwija jej sprawność fizyczną oraz uczy umiejętności potrzebnych w sytuacjach kryzysowych, w szczególności samodzielnego podejmowania decyzji, współpracy i niesienia pomocy innym.
Łączy praktyczne szkolenie obronne z poznawaniem historii polskiego oręża i z bezpośrednią współpracą z żołnierzami oraz jednostkami Wojska Polskiego. Dorobek drużyny, a także służba wojskowa podjęta przez licznych jej wychowanków, stanowią podstawę do wyróżnienia jej Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”.
Wychowanie proobronne jest prowadzone w sposób ciągły, w ramach regularnej pracy drużyny. Program obejmuje terenoznawstwo, posługiwanie się mapą i kompasem, pierwszą pomoc, musztrę, strzelectwo, wspinaczkę, szkolenia spadochronowe, zajęcia survivalowe i rozwijanie sprawności fizycznej. Członkowie drużyny uczestniczyli w kursach spadochronowych organizowanych m.in. przez Aeroklub Gdański i Aeroklub Kujawski. Według danych drużyny do 2026 r. 51 harcerzy zostało skoczkami spadochronowymi. Członkowie drużyny dwukrotnie uczestniczyli w Ogólnopolskich Zawodach Sportowo-Obronnych o „Puchar Ministra Obrony Narodowej i Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego” we Wrocławiu, w których w 2001 r. zajęli IV miejsce. Siedmiu członków drużyny ukończyło elitarny „Kurs Działań Specjalnych” dla kandydatów do wojsk powietrznodesantowych i specjalnych, organizowany przez Harcerskie Koło Lotnicze „TRAVERS” w Jeżowie Sudeckim. Trzykrotnie drużyna uczestniczyła w Centralnych Manewrach Techniczno-Obronnych ZHP.
Szczególną rolę w programie pełnią wyprawy Czerwonych Beretów. Po półrocznym szkoleniu każdy harcerz uczestniczy w Wiosennej Wyprawie Czerwonych Beretów – trzydniowej wyprawie polegającej na wywiezieniu harcerzy w nocy w nieznany teren leśny, w nawiązaniu do skoków Cichociemnych. Pierwsze zadanie to tzw. „bytowanie”, czyli zorganizowanie noclegu i pożywienia w lesie. Następnego dnia harcerze przy pomocy mapy, kompasu i współrzędnych geograficznych pokonują trasę o długości 35–45 km. Uczestnicy wyprawy muszą odszukać punkty kontrolne, na których wykonują zadania związane m.in. ze strzelaniem, przeprawą – mostem linowym przez rzekę i pontonem przez jezioro, obsługą drona oraz historią 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Po pomyślnym zakończeniu, czyli dojściu do punktu końcowego, harcerze otrzymują bordowy beret z prawem noszenia na rok. Aby móc nosić bordowy beret na stałe, członkowie drużyny muszą co roku (przez trzy lata) uczestniczyć w Wiosennej Wyprawie Czerwonych Beretów. Trzeci raz uczestniczą w wyprawie w pojedynkę.
Współpraca z wojskiem i oddziaływanie na młodzież
Przez ponad dwadzieścia lat drużyna organizowała Ogólnopolskie Jesienne Gry Polowe, związane z rocznicą bitwy pod Arnhem. Przyjeżdżali na nie harcerze z różnych części kraju, a w niektórych edycjach uczestniczyła także młodzież szkolna z Lęborka. Gry łączyły zadania terenowe i szkolenie z upowszechnianiem historii 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Ich program obejmował m.in. topografię, pierwszą pomoc, przeprawy, strzelectwo, zajęcia z samoobrony, pokazy sprzętu wojskowego i spadochronowego, spotkania z żołnierzami oraz inscenizacje historyczne. Zadania wykonywane przez patrole wymagały współpracy, zaradności i wykorzystania zdobytej wiedzy w praktyce.
Przedsięwzięcia te powstawały przy współudziale jednostek wojskowych z Lęborka, Siemirowic, w tym:
- 4 Pułku Desantowego,
- 4 Batalionu Obrony Wybrzeża,
- 18 Batalionu Saperów,
- 8 Lęborskiego Batalionu Rozpoznawczego,
- 19 Batalionu Saperów Ziemi Lęborskiej,
- 1 Gdańskiej Brygady Obrony Terytorialnej,
- 1 Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego im. gen. Jerzego Jastrzębskiego,
- 7 Pułku Lotnictwa Specjalnego Marynarki Wojennej,
- 3 Kaszubskiego Dywizjonu Lotniczego,
- 5 Batalionu Zabezpieczenia,
- 30 Eskadry Lotniczej Marynarki Wojennej,
- 44 Bazy Lotniczej Marynarki Wojennej,
- 44 Kaszubsko-Darłowskiej Bazy Lotnictwa Morskiego.
Żołnierze prowadzili zajęcia na terenie jednostek, udostępniali sprzęt do pokazów i dzielili się doświadczeniem służby. Z drużyną współpracowały również Policja, Straż Graniczna i Państwowa Straż Pożarna. Dzięki temu młodzież poznawała zadania formacji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa i mogła świadomie rozważyć służbę w ich szeregach.
Szczególny charakter miała Jesienna Gra Polowa w 2007 r., na zakończenie której 7 Harcerska Drużyna Czerwonych Beretów imienia gen. Stanisława Sosabowskiego otrzymała sztandar poświęcony w kościele pw. św. Jakuba Apostoła. Gościem honorowym był porucznik Stanisław Kowalczyk-Kowalewski, weteran brygady spadochronowej gen. Sosabowskiego, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., bitwy o Narvik w 1940 r. oraz bitwy pod Arnhem w 1944 r. Program Jesiennej Gry Polowej był bardzo bogaty. Odbyły się pokazy Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Wojska Polskiego i Państwowej Straży Pożarnej. Zorganizowano także pokaz oddziałów antyterrorystycznych Policji, obejmujący zjazdy po linach ze śmigłowca PZL W-3 Sokół oraz działania pirotechniczne.
Przeprowadzono zajęcia tematyczne dla młodzieży z harcerskimi ekspertami (turystyka niekonwencjonalna, sporty ekstremalne, lotnictwo wojskowe, misje pokojowe, jednostki specjalne) oraz warsztaty z ekspertami z Fundacji Ekspertów Jednostek Antyterrorystycznych, jednostki GROM, Biura Ochrony Rządu, Grupy Rekonstrukcji Historycznych 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.
Wieczorem odbył się kominek poświęcony generałowi Stanisławowi Sosabowskiemu i 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej. Następnego dnia odbył się pokaz sprzętu nurkowego. Na terenie jednostki wojskowej przeprowadzono zawody specjalnościowe dla harcerzy.
W ramach Ogólnopolskiej Jesiennej Gry Polowej harcerze z 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów zorganizowali w Muzeum w Lęborku wystawę „Generał Sosabowski i 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa” (ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie i Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi) oraz wystawę „Odznaki i Oznaki Jednostek Spadochronowych i Specjalnych Świata” – ze zbiorów majora Jana Strynowicza. W ramach JGP przeprowadzono dla harcerzy także Warsztaty Specjalnościowe: pokaz sportowego strzelania dynamicznego, wystawę sprzętu wojskowego, pokazy paralotni i motoparalotni, pokaz sprzętu Grupy Rekonstrukcji Historycznych 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, zajęcia z alpinistyki, jazdy quadami, przeprawy przy pomocy mostów linowych.
W edycjach z 2014 i 2015 r. żołnierze 1 Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego przygotowali stanowiska szkoleniowe, w tym zajęcia ze strzelectwa (na wojskowej strzelnicy), pierwszej pomocy, ewakuacji rannego, pracy patrolu i obsługi wojskowego wyposażenia. Gra z 2019 r. ponownie połączyła orientację w terenie, przeszkody sprawnościowe i zadania ratownicze z poznawaniem techniki wojskowej. Każda z tych edycji dawała uczestnikom możliwość praktycznego sprawdzenia umiejętności oraz kontaktu z żołnierzami i służbami.
Wyniki wychowawcze drużyny są widoczne w dalszych losach jej członków. Według danych drużyny ośmiu byłych harcerzy zostało oficerami, a ponad trzydziestu chorążymi lub podoficerami. Wychowankowie podejmowali służbę w Marynarce Wojennej, Wojskach Lądowych, Wojskach Specjalnych i Wojskach Obrony Terytorialnej; inni odbywali Zasadniczą lub Dobrowolną Zasadniczą Służbę Wojskową. Żołnierze wywodzący się z drużyny uczestniczyli także w misjach i operacjach poza granicami kraju, m.in. w polskich kontyngentach wojskowych w operacjach stabilizacyjnych i pokojowych w Syrii, Libanie, Kosowie, Czadzie, Iraku i Afganistanie oraz w operacjach SOPHIA i IRINI.
Wśród jej wychowanków był śp. chor. Bartłomiej Kankowski, żołnierz Jednostki Wojskowej GROM, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Krzyża Wojskowego za męstwo i odwagę podczas działań w Afganistanie. Te indywidualne drogi służby świadczą o długofalowym wpływie pracy drużyny na postawy jej członków.
24 czerwca 2023 r. odbyły się uroczystości związane z 40. rocznicą nadania drużynie imienia gen. Stanisława Sosabowskiego. Na terenie 1. Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego im. gen. Jerzego Jastrzębskiego harcerze zorganizowali dla mieszkańców Lęborka piknik militarno-historyczny. Głównym punktem tego wydarzenia były skoki spadochronowe wykonane przez żołnierzy z 6 Brygady Powietrznodesantowej im. gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego. Pokaz podkreślił wspólne dla brygady i lęborskiej drużyny dziedzictwo gen. Stanisława Sosabowskiego. W trakcie pikniku dużą popularnością wśród dzieci cieszyły się pokazy sprzętu i wyposażenia służb mundurowych: 1. Lęborskiego Batalionu Zmechanizowanego im. gen. Jerzego Jastrzębskiego, Komendy Powiatowej Policji w Lęborku, Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Lęborku, Służby Więziennej – Aresztu Śledczego w Wejherowie, 7. Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej, Placówki Straży Granicznej im. gen. Józefa Hallera we Władysławowie. Pojawiły się także historyczne pojazdy wojskowe oraz pokazy umundurowania i uzbrojenia polskich żołnierzy z 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej z okresu II wojny światowej, przygotowane przez Grupę Militarną Lębork. Tego dnia drużynowa pod pomnikiem generała Stanisława Sosabowskiego odsłoniła tabliczkę z nazwą „Skwer 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów”. 19 maja 2023 r. Rada Miejska w Lęborku jednogłośnie nadała nazwę „Skwer 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów” terenowi przy ul. Armii Krajowej 16, na którym znajduje się pomnik patrona drużyny.
Za to wydarzenie drużyna otrzymała Certyfikat Promocji Ziemi Lęborskiej za rok 2023 – Statuetkę Lwa, przyznaną przez Powiat Lęborski.
Jesienią tego samego roku drużyna została zaproszona przez dowódcę 6 Brygady Powietrznodesantowej im. gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego do uczestniczyła w jej święcie w Krakowie i Niepołomicach. Wspólny patron i współpraca przy tych wydarzeniach wzmacniają więź między harcerzami a żołnierzami współczesnych Sił Zbrojnych RP.
Ciągłość wychowania patriotycznego i proobronnego
25 czerwca 1983 r. jako jedna z pierwszych w Polsce drużyna przyjęła imię gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego, dowódcy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.
Obecnie 7 Harcerska Drużyna Czerwonych Beretów z Lęborka jest najstarszą istniejącą jednostką organizacyjną, nie tylko w ZHP, noszącą imię gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego.
Wybór patrona stał się trwałym zobowiązaniem programowym. Harcerze poznają dzieje brygady, polskich spadochroniarzy walczących pod Arnhem oraz Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej. Od początku działalności drużyna poszukiwała uczestników tych wydarzeń, gromadziła materiały historyczne i nawiązywała kontakty z weteranami. Harcerze spotkali się m.in. z płk. Janem Olimpiuszem Kamińskim, zastępcą dowódcy brygady i bohaterem bitwy pod Mokrą 1939 r., płk. Władysławem Stasiakiem, oficerem sztabu 1 SBS, mjr. Jerzym Dyrdą, oficerem łącznikowym i adiutantem gen. Sosabowskiego oraz z cichociemnymi, m.in. ze Stanisławem Jankowskim „Agatonem”, kierownikiem Wydziału Legalizacji i Techniki w Oddziale II Komendy Głównej AK, Bronisławem Czepczak-Góreckim ps. „Zwijak 2”, Stefanem Ignaszakiem ps. „Drozd”-zastępcą szefa Wydziału Wywiadowczego w ekspozyturze „Lombard”, który pozyskał informacje dotyczące m.in. produkcji rakiet V-1 i V-2 w ośrodku doświadczalnym broni rakietowej w Peenemunde oraz z gen. Elżbietą Zawacką „Zo”, jedyną kobietą wśród Cichociemnych.
Spotkania z żołnierzami i weteranami, udział w uroczystościach rocznicowych i opieka nad miejscami pamięci nadają nauce historii wymiar osobistej odpowiedzialności za dziedzictwo Polskich Sił Zbrojnych.
Drużyna konsekwentnie upowszechnia wiedzę o gen. Sosabowskim i jego żołnierzach.
Od września 1983 r. do końca lat osiemdziesiątych drużyna corocznie uczestniczyła w nieoficjalnych, skromnych uroczystościach na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, pod pomnikiem 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej i Cichociemnych. Harcerze brali udział w tych obchodach we wrześniu – w rocznicę bitwy pod Arnhem, a w lutym – w uroczystościach rocznicy pierwszego skoku Cichociemnych do Kraju. Odwiedzali również grób swojego patrona, generała Sosabowskiego.
W 1986 r. lęborscy harcerze nawiązali kontakt z emigracyjnym Związkiem Polskich Spadochroniarzy z siedzibą w Londynie.
W 1989 r., w 45. rocznicę bitwy pod Arnhem, Cora Baltussen wraz z emigracyjnym środowiskiem spadochroniarzy zaprosiła do Holandii drużynowego lęborskiej drużyny. Baltussen opiekowała się rannymi polskimi spadochroniarzami we wrześniu 1944 r., a później działała na rzecz upamiętnienia ich służby i gen. Sosabowskiego oraz założyła Komitet Driel–Polen. W uroczystościach wzięli udział weterani brygady rozsiani po całym świecie. Drużynowy otrzymał proporzec poświęcony w kościele w Driel, miejscowości związanej z walkami polskich spadochroniarzy w 1944 r. Proporzec dla lęborskiej 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów ufundowało Koło Związku Polskich Spadochroniarzy z Sheffield w Anglii. Był to pierwszy przypadek w historii, aby emigracyjne środowisko weteranów przekazało proporzec drużynie z Polski. Od tego czasu co pięć lat lęborscy harcerze z 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów uczestniczą w holenderskich obchodach bitwy pod Arnhem, z udziałem amerykańskich, polskich i brytyjskich weteranów bitwy i współczesnych żołnierzy- spadochroniarzy oraz m.in. królowej Holandii Beatrix, króla Wilhelma Aleksandra i brytyjskiego księcia Karola, późniejszego króla Karola III.
Z inicjatywy harcerzy w Lęborku upamiętniono patrona drużyny w przestrzeni publicznej. Rada Miejska w Lęborku przychyliła się do wniosku lęborskich harcerzy i przyjęła w 2007 r. uchwałę o nadaniu jednej z ulic imienia gen. Sosabowskiego. Harcerze z drużyny powołali społeczny komitet budowy pomnika swojego patrona generała Stanisława Sosabowskiego. Pomnik odsłonięto 7 października 2017 r. W uroczystości wzięli udział żołnierze, funkcjonariusze służb mundurowych, mieszkańcy Lęborka, weteran 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej i przedstawicielka rodziny patrona. Harcerze na co dzień dbają o pomnik i jego otoczenie. Pod pomnikiem organizują m.in. Capstrzyk Niepodległości, włączony do miejskiego programu obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Zebrali także podpisy mieszkańców pod wnioskiem o nadanie jednemu z lęborskich rond nazwy upamiętniającej Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej. Rada Miejska w Lęborku przychyliła się do wniosku harcerzy z 7 HDCzB.
Drużyna organizowała wystawy, prelekcje i spotkania historyczne skierowane do mieszkańców oraz młodzieży szkolnej. W 2012 r. przygotowała Lęborski Tydzień Pamięci o Generale Stanisławie Sosabowskim.
W 65. rocznicę bitwy pod Arnhem harcerze z lęborskiej 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów rozsypali na grobach polskich spadochroniarzy na cmentarzu w Oosterbeek koło Arnhem w Holandii ziemię przywiezioną z Polski z Cmentarza Wojskowego na Powązkach.
Podczas obchodów 80. rocznicy bitwy pod Arnhem w Holandii harcerze z drużyny umieścili na grobach polskich żołnierzy na cmentarzu wojskowym w Oosterbeek 75 tabliczek ze zdjęciami poległych wykonanych przez harcerzy, przywracając im w ten sposób pełną tożsamość.
Harcerze uczestniczyli także w obchodach rocznic bitwy o Monte Cassino, m.in. podczas wypraw pamięci w 2014 i 2024 r. W 2024 r. pełnili służbę przy grobach żołnierzy II Korpusu Polskiego i wspierali organizację uroczystości.
Za opiekę nad miejscami pamięci drużyna została w 2024 r. uhonorowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Medalem „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej”.
Konkluzja
Ponad czterdziestoletni dorobek 7 Harcerskiej Drużyny Czerwonych Beretów obejmuje stałe szkolenie proobronne młodzieży, organizację przedsięwzięć o zasięgu ogólnopolskim, bliską współpracę z jednostkami Wojska Polskiego, wychowanie przyszłych żołnierzy oraz troskę o pamięć o służbie i ofierze polskich spadochroniarzy. Drużyna przekłada wartości patriotyczne na konkretne działania, uczy przydatnych umiejętności obronnych i buduje szacunek dla służby wojskowej. Jej wieloletnie zasługi dla kształtowania postaw istotnych dla obronności kraju w pełni uzasadniają nadanie jej Medalu „Za zasługi dla obronności kraju”.